Bukharamag

عصر سه‌شنبه‌های بخارا

هفتاد و یکمین نشست از سلسله نشست‌های عصر سه‌شنبه‌های بخارا به نقد و بررسی کتاب «سیر رمانتیسم در اروپا» نوشتۀ دکتر مسعود جعفری جزی که از سوی نشر سخن منتشر شده، اختصاص یافته است. این نشست در ساعت پنج بعدازظهر سه‌شنبه بیست و هشتم مهرماه ۱۴۰۵ با سخنرانی مسعود جعفری جزی، نیما ظاهری و علی دهباشی در شهر کتاب نیاوران برگزار خواهد شد.

رمانتیسم در اصل پدیده‌ای اروپایی است که به سرزمین‌های دیگر نیز راه یافت و نهضتی جهانی شد که زمینه‌های گوناگونی چون ادبیات و فلسفه، علوم اجتماعی و سیاسی، معماری، موسیقی، نقاشی، سینما و جز آن را در بر می‌گیرد. گویی رمانتیسم ملازم گذار از عصر کلاسیک به جهان مدرن است و همۀ جوامع در این گذار چنین تجربه‌ای را از سر گذرانده‌اند. در کتاب حاضر عمدۀ توجه معطوف به سه بُعد ادبی، اجتماعی و فلسفی‌ـ فکری رمانتیسم بوده است و پس از گزارش سیر تاریخی این اصطلاح و تعریف آن و تمیز نحله‌ها و گرایش‌های گوناگون رمانتیک، زمینه‌های تاریخی، ادبی و اجتماعی پیدایش این مکتب و ابعاد فلسفی و اجتماعی آن بررسی می‌شود. پس از آن سیر رمانتیسم در آلمان، فرانسه و انگلستان جداگانه بررسی شده و فصل‌های پایانی کتاب به وجوه مختلف جنبۀ ادبی رمانتیسم، افول آن، ارزیابی میراث آن و تأثیر پایدارش بر دوره‌های بعد اختصاص دارد.

خیابان باهنر (نیاوران)، رو‌به‌روی کامرانیهٔ شمالی، شمارهٔ ۱۳۷ و ۱۳۵، شهر کتاب نیاوران

عصر یکشنبه‌های بخارا

بیست و یکمین نشست از سلسله نشست‌های عصر یکشنبه‌های بخارا به نقد و بررسی کتاب «سدّ ارمنی مسیر توران: مسئلهٔ کریدور ادعایی زنگزور» نوشتۀ روبن ملکنیان و واروژان گغامیان، ترجمۀ علی محمود رضایی رامشه که از سوی انتشارات نگارستان اندیشه منتشر شده، اختصاص یافته است. این نشست در ساعت پنج بعدازظهر یکشنبه بیست و ششم مهرماه ١۴٠۵ با سخنرانی احمد کاظمی، احسان موحدیان، سرگی بارسقیان و علی دهباشی در مرکز همایش‌های بین‌المللی رایزن برگزار خواهد شد.

طی دو سال گذشته که تنش میان ایران و آمریکا بالا گرفته مسئلهٔ کریدور زنگزور ابعاد تازه‌ای پیدا کرده است. این موضوع که تا پیش از این از سوی ترکیه و آذربایجان دنبال می‌شد، حالا ابعادی فرامنطقه‌ای یافته و پرداختن به آن بیش از پیش ضروری است. کتاب حاضر که به قلم دو تن از استادان و پژوهشگران ارمنی نوشته شده، ریشه‌های این ماجرا را از یکصد سال پیش به این سو دنبال کرده و اهداف آن را بررسی می‌کند.
ژنرال باشبوق رئیس سابق ستاد کل نیروهای مسلح ترکیه، یک ماه پس از جنگ چهل و چهار روزهٔ قراباغ، در سرمقاله‌اش در روزنامهٔ معروف «جمهوریت» ترکیه چنین نوشت: «بزرگ‌ترین خواستهٔ ما یکی است و آن اینکه ترکیه و جمهوری آذربایجان بتوانند از طریق زمینی و بدون مانع به یکدیگر متصل شوند؛ مسیری که آتاتورک آن را دروازهٔ ترکی می‌نامید. چه خوشبختی‌ای بزرگ‌تر از دیدن آن می‌تواند وجود داشته باشد». می‌توان گفت که پس از نوامبر ۲۰۲۰ مبارزهٔ ژئوپلیتیکی اصلی در قفقاز جنوبی، پیرامون کریدور ادعایی زنگزور صورت می‌گیرد که بازیگران موجود در آن تنها به سه کشور ترکیه، ارمنستان، جمهوری آذربایجان محدود نمی‌شوند. در این کتاب منشأ پیدایش، تحول و تلاش‌ها برای اجرای ایدهٔ کریدور ادعایی زنگزور، مهم‌ترین برنامهٔ سیاسی پان ترکی در دوران مختلف از ابتدای قرن بیستم تا امروز، جایگاه و نقش آن در عرصهٔ سیاسی و ایدئولوژی ترکیه و جمهوری آذربایجان و چارچوب ژئوپلیتیک آن ارائه شده و تهدیدات آشکار و پنهان ارتباط زمینی پان ترکی بررسی شده است.

میدان نیاوران، خیابان پورابتهاج، پلاک ۲۱۰، مرکز همایش‌های بین‌المللی رایزن

شب باغ ایرانی

نهصد و هشتاد و دومین شب از شب‌های بخارا به باغ ایرانی اختصاص یافته است. این نشست در ساعت پنج بعدازظهر دوشنبه بیست و هفتم مهرماه ۱۴۰۵ با سخنرانی فریار جواهریان (پیام تصویری)، فرح حبیب، شهریار سیروس، منا مسعودی آشتیانی، انوشه منصوری، علیرضا قهاری و علی دهباشی در فرهنگسرای نیاوران، سالن خلیج فارس، برگزار می‌شود. نمایش سه فیلم مستند راجع به باغ‌های ایرانی از دیگر بخش‌های این نشست خواهد بود.

باغ ایرانی تجلیِ خرد، ذوق و تاب‌آوری نیاکان ما بر پهنهٔ خشک و تشنهٔ فلات ایران است؛ در سرزمینی که مردمانش تمدن را نه با تصرف طبیعت، بلکه با مدارا و سازگاری با آن بنا نهادند. مفهوم بنیادین باغ ایرانی، تلفیق هنرمندانهٔ «سودمندی و زیبایی» در حصاری از آرامش است؛ کهن‌الگویی که با نبوغ مهندسی «قنات» پیوندی جدایی‌ناپذیر دارد.
این شاهکار بومی با ۹ باغ درخشان شامل «پاسارگاد شیراز» (خاستگاه کهن و ریشهٔ واژهٔ پردیس)، «باغ ارم شیراز»، «چهل‌ستون اصفهان»، «باغ فین کاشان»، «شازده ماهان کرمان»، «دولت‌آباد یزد»، «پهلوان‌پور مهریز»، «اکبریه بیرجند» و «عباس‌آباد بهشهر» در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است؛ زنجیره‌ای زرین که تنوع اقلیمی و نبوغِ مدیریت آب در ایران‌زمین را به رخ جهانیان می‌کشد.
این نگین‌های سبز تنها برگی از گذشتهٔ پرافتخار این سرزمین نیستند، بلکه پیامی زنده از فرهنگ، هویت و مسئولیت سرزمینی ما برای جهان معاصر دارند: اینکه چگونه می‌توان با حرمت نهادن به آب و طبیعت، کانون‌هایی تاب‌آور برای زیست جمعی و شهری آرام پدید آورد. امروزه در روزگار کم‌آبی و چالش‌های محیط‌زیستی، بازخوانی باغ ایرانی ضرورتِ احیای تعادل میان انسان و خاک است. برنامهٔ «شب باغ ایرانی» فرصتی است تا با حضور صاحب‌نظران و با رویکردی چندرشته‌ای، از پنجرهٔ معماری، منظر، فلسفه و میراث آب، به تماشای این سرمایهٔ بی‌بدیل ملی بنشینیم و درس‌های ماندگار آن را برای آبادی و آیندهٔ ایران‌زمین بازخوانی کنیم.

خیابان نیاوران، روبه‌روی پارک نیاوران، فرهنگسرای نیاوران، سالن خلیج فارس

شب معجم البُلدان

نهصد و هشتاد و‌ یکمین شب از شب‌های مجلۀ بخارا به رونمایی از نشر تازۀ کتاب ارزشمند «معجم البُلدان» اختصاص یافته است. این نشست با همکاری مرکز معرفی فرهنگی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری در ساعت پنج بعدازظهر شنبه ۲۵ مهر ۱۴۰۵ با سخنرانی سید محمد بهشتی، محمدابراهیم زارعی، جلیل گلشن، محمد مرتضایی، احمد محیط طباطبایی و علی دهباشی در سالن خلیج فارس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگی برگزار خواهد شد. در این نشست از نشر تازۀ مجموعۀ پنج جلدی «معجم البُلدان» ترجمۀ دانشمند فقید استاد علینقی منزوی و به کوشش دکتر محمد مرتضایی، عضو هیئت علمی این پژوهشگاه، رونمایی خواهد شد.

«معجم‌البُلدان» به عنوان یکی از ماندگارترین آثار یاقوت بن عبدالله حموی، جایگاهی بی‌بدیل در دانش جغرافیای جهان اسلام دارد. ارزش علمی این اثر تنها در گستردگی دامنۀ جغرافیایی آن خلاصه نمی‌شود، بلکه شیوۀ تألیف، دقت در ضبط نام‌ها، توجه به پیشینۀ تاریخی مکان‌ها و بهره‌گیری از منابع غنی و متنوع، آن را به مرجعی قابل اعتماد برای پژوهشگران تبدیل کرده است.
انتشار مجدد این اثر، گامی بلند در مسیر احیای میراث مکتوب ایران و جهان اسلام است که پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، مشارکت در آن را در امتداد رسالت حفظ میراث، تقویت بنیان‌های پژوهش و فراهم آوردن منابع معتبر برای جامعۀ علمی، بر خود واجب می‌داند.

خیابان سی تیر، روبروی موزۀ ملی ایران، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، سالن خلیج فارس

عصر یکشنبه‌های بخارا

نقد و بررسی کتاب «ساروس» نوشتۀ عایشه اَرناووط، ترجمۀ امیر فرهنگ‌دوست که از سوی نشر ثالث منتشر شده است

با سخنرانی اکبر جباری، مهدی خطیبی، امیر فرهنگ‌دوست و علی دهباشی


یکشنبه نوزدهم مهرماه ١۴٠۵
خانۀ کتاب دبا

هفدهم مهرماه سالروز تولد گلی ترقی بود.
به همین مناسبت، بخش‌هایی از فیلم نشست دیدار و گفتگو با ایشان را که در قالب سلسله‌ نشست‌های صبح پنجشنبه‌های بخارا در تاریخ دوم بهمن‌ماه ۱۳۹۳ در کتابفروشی آینده برگزار شده بود، با هم می‌بینیم.

شب تولید در آتش

نهصد و هشتادمین شب از شب‌های بخارا به رونمایی از مجموعۀ ۶۰ قسمتی «تولید در آتش» اختصاص یافته است. این مجموعه شامل مستندهای کوتاه با رویکرد روایت تولید در دوران جنگ چهل روزۀ اخیر و ازخودگذشتگی کارگران در آن دوران است.
همچنین در این برنامه مروری بر مجموعۀ ۲۰۱ قسمتی تولیدات تصویری کوتاه با عنوان «وطنم ایران» خواهد شد که در همان دوران جنگ تولید و منتشر شده است.
جواد طوسی؛ منتقد سینما، هادی خانیکی؛ استاد ارتباطات و علی دهباشی؛ سردبیر مجلۀ بخارا در این برنامه سخن خواهند گفت.
اجرای موسیقی ملی با صدای محمدرضا صفی و همراهی پیانو با نوازندگی حامد فقیهی از دیگر بخش‌های برنامۀ «شب تولید در آتش» خواهد بود. این برنامه روز دوشنبه، بیستم مهرماه ١۴٠۵، ساعت پنج عصر در محل موزۀ هنرهای معاصر تهران برگزار می‌شود.

خیابان کارگر شمالی، جنب پارک لاله، موزهٔ هنرهای معاصر تهران

عصر جمعه‌های بخارا

رونمایی، نقد و بررسی کتاب تازه‌انتشار «اینجا تهرونه، نه طهران» تألیف نشید نبیان که از سوی نشر رهسپاران منتشر شده است

با سخنرانی ماکان زهرایی، سید محمد بهشتی، امیرحسین طاهری، محمدحسین نبیان، علی منصوری، نشید نبیان و علی دهباشی


جمعه هفدهم مهرماه ۱۴۰۵
شهر کتاب نیاوران

شب «قنات‌های تهران»

نهصد و هفتاد و سومین شب از شب‌های بخارا به قنات‌های تهران اختصاص یافته است. این نشست در ساعت پنج بعدازظهر سه‌شنبه هفدهم شهریور ۱۴۰۵ با سخنرانی: مونا مسعودی آشتیانی، فاطمه خدادادی آق‌قلعه، علی‌اصغر سمسار یزدی، احمد مالکی، رضا شیرازیان، محمد حسن‌لی، علی دهباشی و مانیا شفاهی در شهر کتاب نیاوران برگزار خواهد شد.

در هزاره‌های گذشته در فلات مرکزی ایران و در غیاب رودخانه‌های پرآب، اندک‌اندک در نقاط مختلف این جغرافیا قنات‌ها پدید آمده و تمدن کاریزی را شکل دادند و این فناوری را به دیگر مناطق جهان نیز عرضه نمودند. شهر تهران که پس از ویرانی تمدن ری، ارج و قرب بیشتری پیدا کرد، دارای قنات‌های فراوان بوده و هست که تعداد آن را بیش از ۵۰۰ رشته برآورد کرده‌اند. با این حال شمار اندکی از ایرانیان و ساکنان تهران از این موضوع اطلاع دارند.
شمارهٔ اخیر فصلنامهٔ «صنوبر» به‌طور ویژه به موضوع قنات در ایران پرداخته است که در این جلسه رونمایی خواهد شد.

خیابان باهنر (نیاوران). رو‌به‌روی کامرانیهٔ شمالی، شمارهٔ ۱۳۷ و ۱۳۵، شهر کتاب نیاوران

عصر دوشنبه‌های بخارا

چهل و هشتمین نشست از سلسله نشست‌های عصر دوشنبه‌های بخارا به معرفی و بررسی کتاب تازه‌نشر «سکه‌های لاری از خلیج فارس تا اقیانوس هند» که از سوی انتشارات نگارستان اندیشه منتشر شده، اختصاص یافته است. این نشست در ساعت پنج بعدازظهر دوشنبه شانزدهم شهریور ١۴٠۵ با سخنرانی محمداسماعیل اسماعیلی جلودار، سعید امیرحاجلو، مهران رضایی، فاطمه قملاقی و علی دهباشی در مؤسسه باستان‌شناسی دانشگاه تهران برگزار می‌شود.

این کتاب، مشتمل بر مقالاتی است که به انتخاب و ترجمۀ فاطمه قملاقی با موضوع سکه‌های کرانه‌های خلیج فارس و اقیانوس هند تدوین شده است. سکۀ لاری با ظاهر خاص و منحصر به فرد خود، یکی از ابزارهای مهم و کلیدی در حوزۀ تجارت دریایی بین خلیج فارس و اقیانوس هند به شمار می‌رفته است. رواج این سکه در گسترۀ بسیار وسیعی، به ترتیب از شرق به غرب شامل بنادر هند و دریای عمان و خلیج فارس، نشانه‌ای از نفوذ اقتصادی و سیاسی ایران در مسیرهای بین‌المللی بوده و نماد ارتباط تمدن ایران با بنادر فعال در حوزۀ تجارت است. استفاده از سکۀ لاری با خلوص بالای نقره، بیانگر آن است که ایران به‌ویژه در دورۀ صفویه و پس از آن نقش حیاتی در شبکۀ تجارت دریایی ایفا می‌کرد. در طی کاوش‌های باستان‌شناسی تعداد قابل توجهی از این سکه‌ها در نقاط مختلفی چون گوا، سواحل مالابار و هرموز بدست آمده است، از این روی در پژوهش‌ها و مطالعات تاریخ اقتصادی و تجارت دریایی یکی از منابع دست اول و بسیار مهم به شمار می‌رود.
این نشست روز دوشنبه شانزدهم شهریورماه ۱۴۰۵ ساعت پنج عصر در مؤسسه باستان‌شناسی دانشگاه تهران برگزار می‌شود.

مؤسسۀ باستان‌شناسی دانشگاه تهران: روبه‌روی درب شمالی (پزشکی) دانشگاه تهران، خیابان پورسینا، شمارۀ ۱۳

شب سفرنامه فرنگ مظفرالدین‌شاه

رونمایی از کتاب «سفرنامه‌های مصوّر مظفرالدین‌شاه (سفر کنتِرِکسِویل فرانسه)» به کوشش مهرداد اسکویی و علیرضا بهارلو، که به‌تازگی توسط نشر دانیار به مدیریت ساناز باغبان رحیمی، منتشر شده است

با سخنرانی: مهرداد اسکویی، افسانه کامران، کیانوش معتقدی، علیرضا بهارلو، ساناز باغبان رحیمی و علی دهباشی


سه‌شنبه دهم شهریورماه ١۴٠۵
شهر کتاب نیاوران (کارنامه)

شب ذبیح‌الله منصوری

نمایش فیلم مستند «مشت‌زنی در رینگ ترجمه» به کارگردانی حنیف شهپرراد و تهیه‌کنندگی آریان عطار‌پور


پنجشنبه پنجم شهریور ۱۴۰۵
موزهٔ سینما، سالن سینماتوگراف